Տրանսպորտ

Երևանի քաղաքապետի 2012թ. մարտի 30-ի հ.2911-Ա որոշմամբ հաստատվել է Երևանի ներքաղաքային կանոնավոր ուղևորափոխադրումների նոր երթուղային ցանցը, ինչը նպատակ է հետապնդել լիովին վերանայելու Երևանի ուղևորափոխադրումը կազմակերպելու գործընթացը, որոշակիորեն նվա¬զեցնելու միկրոավտոբուսների թիվը, մեծացնելու մետրոպոլիտենի և տրոլեյբուսների դերը ներքաղաքային ուղևորափոխադրման ծավալում, ինչպես նաև նախատեսելու ավտոբուսային նոր, արդյունավետ երթուղիներ։
Երթուղային նոր ցանցով նախատեսված է միկրոավտոբուսային 76  երթուղի (1565 միավոր շարժակազմ), ավտոբուսային 68 երթուղի (939 միավոր շարժակազմ) և տրոլեյբուսային 10 երթուղի (108 միավոր շարժակազմ)։ Ընթացքում է երթուղային նոր ցանցի ներդրումը, հաստատված ժամանակացույցով 2012թ. անց են կացվել Երևանի ներքաղաքային ավտոբուսային և միկրոավտոբուսային կանոնավոր փոխադրումների երթուղիների մրցույթները։
Մրցույթի են դրվել ավտոբուսային բոլոր (68) և միկրոավտոբուսային (76) երթուղիները։ Հաղթողներ են ճանաչվել 36 ավտոբուսային և 74 միկրոավտոբուսային երթուղիների համար։ Մնացած երթուղիներում հայտարարված են լրացուցիչ մրցույթներ։

Մայրաքաղաքի ավտոբուսային հավաքակազմում առկա է 578 ավտոբուս, փաստացի շահագործվում է 42 երթուղի, որոնցում օրական միջին հաշվով գիծ է դուրս գալիս 370-380 միավոր շարժակազմ։
Ավտոբուսային երթուղիները պայմանագրային հիմունքներով սպասարկում են մասնավոր 13 կազմակերպություններ, <<Ավտոբուս>> ՓԲԸ-ն և <<Երևանի ավտոբուս>> ՓԲԸ-ն։
Ավտոբուսային հավաքակազմը համալրելու նպատակով 2012թ. մայրաքաղաք է ներկրվել չինական <<HIGER>> մակնիշի KLQ6770G մոդելի նոր 249 ավտոբուս, որոնցով արդեն սպասարկվում են ներքաղաքային 18  երթուղիներ։
Ձեռնարկված միջոցառումների շնորհիվ զգալիորեն ավելացել է ներքաղաքային ավտոբուսային երթուղիներ դուրս բերվող շարժակազմի քանակը, նախորդ տարվա համեմատ աճ է արձանագրվել ավտոբուսներով իրականացված ուղևորափոխադրումների ծավալներում։ 2012թ. ավտոբուսներով ընդհանուր առմամբ տեղափոխվել է մոտ 49.3 մլն ուղևոր, ինչը նախորդ տարվա համեմատ ավելի է 12.5 մլն-ով կամ աճը մոտ 34.0% է։
Չնայած ավելացել է ավտոբուսներով իրականացվող ուղևորափոխադրումների տեսակարար կշիռը (նախորդ տարվա համեմատ 5.5%-ով), ներքաղաքային ուղևորափոխադրման ընդհանուր ծավալում այն դեռևս մնում է փոքր՝ մոտ 21.9%։ Երևանում դեռևս փոքր է ավտոբուսային երթուղիների շահագործման արդյունավետությունը. անհրաժեշտ քանակի ավտոբուսներ չունենալու պատճառով երթուղիների մի մասը չի սպասարկվում, իսկ մի մասը համալրված է մասնակիորեն։
Մայրաքաղաքի բնակչության կանոնավոր տրանսպորտային սպասարկումն ապահովելու համար անհրաժեշտ է շարունակել ավտոբուսային հավաքակազմի համալրումը քաղաքային նշանակության ավտոբուսներով և դրան զուգահեռ նվազեցնել  միկրոավտոբուսների թիվը։ Այդ նպատակով մասնավոր կազմակերպությունների ուժերով 2013թ. առաջին կիսամյակում մայրաքաղաք կներկրվի մոտ 150 քաղաքային ավտոբուս։

Երևանում փաստացի գործում է 95 միկրոավտոբուսային երթուղի, որոնք համալրված են տարբեր մակնիշների մոտ 1900 միավոր շարժակազմով։ Նշված երթուղիները պայմանագրային հիմունքներով սպասարկում են մասնավոր 43  կազմակերպություններ։
Վերջին տարիներին միկրոավտոբուսների թիվը պակասեցնելու հետևանքով զգալիորեն նվազել է միկրոավտոբուսներով ուղևորափոխադրման ծավալը։ Չնայած դրան, մայրաքաղաքում ուղևորափոխադրման հիմնական մասը դեռևս իրականացվում է միկրոավտոբուսներով, որոնց բաժին է ընկնում ընդհանուր ծավալի մոտ 68.0%-ը։
Որոշակիորեն բարելավվել է միկրոավտոբուսային երթուղիների որակական կազմը։ 2012թ. ընթացքում անցկացված մրցույթների շնորհիվ ներքաղաքային միկրոավտոբուսային երթուղիներ են ներգրավվել հիմնականում <<ԳԱԶԵԼ>>  մակնիշի  միկրոավտոբուսներ  (այդ  թվում՝  21 հատ նոր), շահագործումից հանվել են բոլոր <<ՌԱՖ>>  և  <<ԵՐԱԶ>>  մակնիշների միկրոավտոբուսները։ Չնայած նշված երթուղիների աշխատանքները կազմակերպելու գործընթացում արձանագրված դրական տեղաշարժերին, մայրաքաղաքի բնակչության տրանսպորտային սպասարկումը հիմնականում միկրոավտոբուսներով անընդունելի է, ուստի, ուղևորափոխադրման գործընթացում միկրոավտոբուսների թվի նվազեցումը և դրանց փոխարինումը ավտոբուսներով այլընտրանք չունի։
Երթուղային նոր ցանց ներդնելու գործընթացում արդեն իսկ վերացվել է միկրոավտոբուսային 6 երթուղի, միկրոավտոբուսային 9 երթուղի փոխարինվել է ավտոբուսայինով, ևս 19 միկրոավտոբուսային երթուղի նախատեսվում է փոխարինել ավտոբուսայինով, որի շնորհիվ միկրոավտոբուսներով ուղորափոխադրումների ծավալը կնվազի և կկազմի ընդհանուրի մոտ 41.0%-ը։


<<Երևանի էլեկտրատրանսպորտ>> ՓԲԸ-ի հաշվեկշռում առկա է 79 տրոլեյբուս (1-ը` տեխօգնության), այդ թվում՝ 9 հատ <<Ռենո>>, 34` <<Շկոդա>> և 36 <<ԼԻԱԶ>> մակնիշների։  Ընկերությունն սպասարկում է տրոլեյբուսային 5 երթուղի, օրական գիծ է դուրս բերվում, միջին հաշվով 50-52 միավոր շարժակազմ։
Երևանի վերգետնյա էլեկտրատրանսպորտի գործունեության վերջին մի քանի տարիների վերլուծությունը ցույց է տվել, որ որոշակիորեն ավելացել է տրոլեյբուսներով տեղափոխվող ուղևորների թիվը։ Մասնավորապես, 2012թ. ևս տրոլեյբուսներով իրականացվող ուղևորափոխադրումներում  արձանագրվել է որոշակի աճ  (0.5 %-ով), տեղափոխվել է 5358.7 հազ. ուղևոր, ինչը 26.6 հազ. ուղևորով ավելի է 2011թ. համեմատ։ Չնայած այդ հանգամանքին, դեռևս փոքր է տրոլեյբուսներով տեղափոխվող ուղևորների տեսակարար կշիռը ներքաղաքային ընդհանուր ուղևորափոխադրումներում  (մոտ 2.4%)։
Կարևորելով քաղաքային վերգետնյա էլեկտրատրանսպորտի նշանակությունը` 2006-ից վերականգնվել է <<Երևանի էլեկտրատրանսպորտ>> ՓԲԸ-ի սուբսիդավորումը ՀՀ պետբյուջեից։
Չնայած 2012թ. տրոլեյբուսային հավաքակազմը չի համալրվել նոր տրոլեյբուսներով, որոշակի աշխատանքներ են կատարվել վերգետնյա էլեկտրատրանսպորտի շարժակազմի, հպակային և մալուխային ցանցերի, քարշի ենթակայանների նորոգման, հպակային ցանցի որոշակի նոր հատվածներ կառուցելու, քարշի ենթակայանների վերակառուցման ու վերագործարկման, տրոլեյբուսային տնտեսության արտադրատեխնիկական վերազինման, ինչպես նաև տրոլեյբուսների շահագործման արդյունավետության բարձրացման ուղղությամբ։



Երևանի մետրոպոլիտենում շահագործվում է 10 կայարան, շահագործվող գծի երկարությունը 12.1 կմ է, առկա է 45 վագոն։ Աշխատանքային օրերին գիծ է դուրս բերվում 26 վագոն (13 շարժակազմ), իսկ շաբաթ և կիրակի օրերին` 24 (12 շարժակազմ)։
Վերջին տարիներին մետրոպոլիտենով ուղևորափոխադրումում նկատվել է կայունացման և աճի միտում։ 2008-2009թթ. մետրոպոլիտենով տեղափոխվել է մոտ 18.9 մլն ուղևոր, 2010թ.՝ մոտ 19,0 մլն ուղևոր։ 2011թ. հուլիսի 1-ից ուղեվարձի չափի՝ 50-ից 100 դրամ բարձրացումից հետո արձանագրվել է ուղևորափոխադրումների ծավալի որոշակի նվազում, 2012թ. տեղափոխվել է 14.9 մլն ուղևոր։ Մետրոպոլիտենով ուղևորափոխադրման տեսակարար կշիռն ընդհանուր ծավալում մոտ 6.7% է։
Երևանի ներքաղաքային կանոնավոր ուղևորափոխադրման նոր երթուղային ցանց ներդնելու, մասնավորապես, միկրոավտոբուսների թիվը նվազեցնելու հետևանքով 2012թ. 2-րդ կիսամյակից արձանագրվել է մետրոպոլիտենով փոխադրվող ուղևորահոսքի ավելացում։ Մասնավորապես, 2012թ. 2-րդ կիսամյակում տեղափոխվել է 8037.6 հազ. ուղևոր, ինչը 490.0 հազ.-ով ավելի է նախորդ տարվա նույն ժամանակահատվածի համեմատ։ Միտումը շարունակվում է նաև ընթացիկ տարում, ինչը լավատեսության հիմքեր է տալիս։
Մետրոպոլիտենով ուղևորափոխադրման ծավալի զգալի աճ տեղի կունենա միայն առկա գիծը երկարացնելու, նոր կայարաններ կառուցելու և շահագործելու, ինչպես նաև, մասնակիորեն, ուղևորատար տրանսպորտի նոր երթուղային ցանցը ներդնելուց հետո։
Շարունակվում է Վերակառուցման և զարգացման եվրոպական բանկի ֆինանսավորմամբ ծրագիրը, որի նպատակն է Երևանի մետրո¬պոլիտենի ծառայությունները դարձնել անվտանգ և ապահով։ Ծրագիրը բաղկացած է ներդրումային հետևյալ բաղադրիչներից. շարժակազմի արդիականացում, ռելսային գծերի վերականգնում, էլեկտրասնուցման վերականգնում և վերանորոգում, սպասարկման ծառայությունների և ենթակառուցվածքների արդիականացում, ջրի ներհոսքի վերացում։ Ներդրումային ծրագրի ընդհանուր արժեքը 15.0 մլն եվրո է։