ԵՐԵՎԱՆԻ ՔԱՂԱՔԱՊԵՏԱՐԱՆ

ՊԱՇՏՈՆԱԿԱՆ ԿԱՅՔ

ընդլայնված որոնում

Մետրոպոլիտեն

Մետրոպոլիտեն

Հարգելի բարեկամ,

Ուրախ ենք Ձեզ ողջունելու Երևանի քաղաքապետարանի պաշտոնական կայքի Կարեն Դեմիրճյանի անվան մետրոպոլիտենին նվիրված բաժնում:
Ամեն քաղաք չէ, որ կարող է հպարտանալ մետրոպոլիտեն ունենալով, առավել ևս` մեր մետրոպոլիտենի նման հոյակերտ կառույցով: Այն նաև տնտեսական առումով կարևորագույն արժեք է, որը պետք է պահպանել, նաև զարգացնել և փոխանցել սերունդներին: Հպարտ ենք, որ մեր մետրոպոլիտենն անցած տարիների ընթացքում երբեք չի դադարեցրել իր ծառայությունը մատուցել ուղևորներին` անգամ անցած դարի 90-ականների ցուրտ ու մութ տարիներին:
Հպարտությամբ կարող ենք փաստել, որ մեր մետրոն աշխարհի ամենամաքուրների շարքում է: Հպարտ ենք նաև մեր նվիրյալ կոլեկտիվով, որի անդամներից շատերը մետրոյի հետ են կառուցման ու շահագործման օրվանից:
Անցած տարիները, սակայն, աշխատանքային փորձի հետ մեկտեղ, բերեցին նաև մի շարք խնդիրներ:


Կարեն Դեմիրճյանի անվան Երևանի մետրոպոլիտեն

 

Երևանի մետրոպոլիտենը շահագործվում է 1981 թ.-ից, ունի 10 կայարան, շահագործվող գծերի երկարությունը 12,1 կմ է, առկա է 45 վագոն։ Աշխատանքային օրերին գիծ է դուրս բերվում 26 վագոն (13 շարժակազմ), իսկ շաբաթ և կիրակի օրերին` 24 վագոն (12 շարժակազմ)։
Երևանի մետրոպոլիտենում 2011 թ. հուլիսի 1-ից ուղեվարձի սակագինը սահմանվել է 100 դրամ։ 2011÷2015 թթ.-ից մետրոպոլիտենով իրականացվող ուղևորափոխադրումներում նկատվում էր կայունացման և աճի միտում, ինչը պայմանավորված էր նոր երթուղային ցանցի ներդրմամբ, մասնավորապես` միկրոավտոբուսների քանակի կրճատմամբ, սակայն 2015թ.-ից նկատվում է ուղևորահոսքի նվազում, իսկ 2016 թ. տեղափոխվել է 15354.0 հազ. ուղևոր, 465.0 ուղևորով պակաս 2015 թ.-ի համեմատությամբ, կամ նվազումը կազմել է 2.9 %։ Մետրոպոլիտենով ուղևորափոխադրումների տեսակարար կշիռը մայրաքաղաքի ընդհանուր ուղևորափոխադրումների ծավալում 2016 թ.-ին նվազել է 0.2 %-ով և կազմել է մոտ 7.7 %։

 

Երևանի մետրոպոլիտենի վերականգնման ծրագրի սկիզբը

 

Գաղտնիք չէ, որ մետրո ունենալը, պահպանելը, առավել ևս` մետրո կառուցելը թանկ գործընթաց է ամբողջ աշխարհում: Մեկ կիլոմետրի արժեքն է 120 -160 մլն ԱՄՆ դոլար: Մի պահ պատկերացնենք. եթե մենք մետրո չունենայինք և նորը ցանկանայինք կառուցել… Դժվար չէ հաշվել, որ այսօրվա մեր 12 կիլոմետրանոց մետրոյի արժեքը կկազմի, ամենահամեստ հաշվարկներով, շուրջ 1.5 մլրդ ԱՄՆ դոլար: Այդ գումարի գրեթե կեսը բաժին է ընկնում կապիտալ շինարարությանը, իսկ մյուս կեսը, այսինքն` շուրջ 750 մլն դոլարը, ենթակառուցվածքներն են, ներառյալ գծային տնտեսությունը, գնացքները, շարժասանդուղքները, սարքավորումները, դեպոն, կառավարման համակարգերը և այլն: Հենց այս բաղադրիչն է, որ մշտական խնամք և ներդրում է պահանջում: Սակայն, բոլորիս հայտնի պատճառներով, տարիներ շարունակ այդ ներդրումները չեն կատարվել, և այդ մեծածավալ տնտեսությունը ժամանակի հետ աստիճանաբար իր ռեսուրսը սպառել էր գրեթե բոլոր բաղադրիչների առումով, մաշվել և անմխիթար վիճակում էր հայտնվել: Այդ ամենը հանգեցրեց այն բանին, որ 2008 թվականի սկզբին մենք հայտնվեցինք այն փաստի առաջ, որ մետրոպոլիտենի հետագա անվտանգ շահագործումը կարող է կասկածի տակ դրվել: Բարեբախտաբար, օգնությունը վրա հասավ ճիշտ ժամանակին. այն պայմանավորվեց ներկայիս նախագահ, այն ժամանակ վարչապետ պարոն Սերժ Սարգսյանի մետրոպոլիտեն այցով: Ծանոթանալով իրավիճակին և իրատեսորեն գնահատելով առկա պայմանները` նա անցկացրեց խորհրդակցություն, որի արդյունքում ծնվեց հնգամյա ներդրումային ծրագրի պլան, որի նպատակն էր մետրոպոլիտենը դուրս բերել ճգնաժամից, իսկ եթե ավելի անկեղծ ասենք` առաջին անգամ համակարգը փլուզումից փրկելու իրական կամք դրսևորվեց: Խորհրդակցությանը շատ կարճ ժամանակահատվածում հաջորդեց կառավարության համապատասխան որոշումը, որով ամրագրվեցին հատկացվող ներդրումների ծավալները և ուղղություններն ըստ տարիների: Աննկարագրելի ոգևորություն էր տիրել ամբողջ կոլեկտիվում, և մենք ձեռնամուխ եղանք այդքան սպասված, տարիներ շարունակ կուտակված խնդիրների լուծմանը: Հենց նույն 2008թ. կատարվեցին մի շարք կարևորագույն աշխատանքներ` կայարանների նորացում, ավտոմատ անցակետերի ներդրում, վագոնների անմխիթար ներքին կահավորանքի բարելավում և այլն: Ցավոք սրտի, ուրախությունը երկար չտևեց. 2009 թվականին վրա հասած համաշխարհային տնտեսական ճգնաժամի պատճառով հատկացումներն զգալիորեն կրճատվեցին: Կրկին ծառացավ մետրոպոլիտենի հսկայական հնամաշ տնտեսությունը, առանց հիմնանորոգմանն ուղղված ներդրումների պահելու խնդիրը: Տրամադրվող սուբսիդիան հազիվ էր բավականացնում միայն ուղղակի շահագործման հետ կապված ծախսերի ապահովմանը, ասել է թե` աշխատավարձ, թանկացած էլեկտրաէներգիա և այլ` անհետաձգելի առօրյա ծախսեր: Հետաձգվում էին միայն վաղուց կապիտալ ներդրումներ պահանջող ենթակառուցվածքային ընդհանուր խնդիրները: Ինչպես նշվեց, նմանատիպ մի ժամանակակից կառույց կպահանջեր մոտ 1.5 մլրդ ներդրում, որի կեսը հենց ենթակառուցվածքներն են: Հենց այս բաղադրիչի վերականգնմանն էր ուղղված 2010 թվականի մարտի 10-ին շուրջ 2 տարի տևած բանակցությունների և մանրամասն իրագործելիության ուսումնասիրության շնորհիվ ստորագրված Հայաստանի Հանրապետության և Եվրոպական Վերակառուցման և Զարգացման Բանկի միջև համաձայնագիրը: Դրանով սկիզբ դրվեց «Երևանի մետրոյի վերականգնման ծրագրին», որին 2010 թվականի օգոստոսին միացան Եվրոպական Ներդրումային Բանկը և Եվրամիության Հարևանության Աջակցության Ծրագիրը: Երեք մասնակից ֆինանսական կառույցներից յուրաքանչյուրի ներդրումն է 5 մլն եվրո, երկուսը` վարկի, իսկ մեկը` դրամաշնորհի ձևով:



Ինչ ուղղություններով են կատարվել ներդրումները


Հաշվի առնելով տարիներ շարունակ ներդրումների բացակայության պատճառով կուտակված կապիտալ բնույթի վերանորոգման աշխատանքների հսկայական ծավալը`
- վագոնների ծայրահեղ հնամաշ սայլակների փոխարինմանը և հիմնանորոգմանը
- թունելային հատվածում ամբողջովին քայքայված բարձրավոլտ մալուխային համակարգի նորացմանը,
- թունելներում շուրջօրյա գործող ջրահեռացման համակարգի արդիականացմանը,
- ծայրահեղ հնամաշ գծային տնտեսության վերականգնմանը։

 

Երևանի մետրոպոլիտենի վերականգնման ծրագրի
I փուլ

 

Ծրագրի I փուլում նախատեսված բարեփոխումներն ամբողջովին ավարտված են, որի արդյունքներն ակնհայտ են.
- գրեթե 66 %-ով լուծվել է վագոնների հնամաշ, ժամկետանց անվասայլակների փոխարին-ման խնդիրը` նոր և ժամանակակից սայլակներով,
- թունելային հատվածում խոնավ պայմաններում երկարամյա շահագործման արդյունքում քայքայված մալուխները փոխարինվել են ժամանակակից և ջրադիմացկուն մալուխներով` ապահովելով թունելներում միջկայարանային բարձրավոլտ միջակապերի հուսալի աշխատանքը,
- շուրջօրյա ջրահեռացման համակարգի պոմպակայանների սարքավորումների մաշվածության և էլեկտրամատակարարման համակարգի քայքայման ու անհուսալի աշխատանքի պատճառով` պոմպակայանները չէին ապահովում ջրահեռացումը պահանջվող ծավալներով` այս խնդիրների առումով ևս ամբողջովին նորացվել են բոլոր պոպմակայանները և էլեկտրամատակարարման համակարգի մոտ 60%-ը,
- ծրագրի I փուլով գծային տնտեսության ամենա հրատապ խնդիրների կեսից ավելին գտել են իրենց լուծումները։

Հարկ կա նշելու, որ ծրագիրը պատկանում է այն սակավաթիվ ներդրումային գործընթացներին, որտեղ կատարված գնումների արդյունքում կան զգալի ֆինանսական տնտեսումներ` ընդհանուր ծավալի շուրջ 20 %-ի չափով, որն ամբողջությամբ ուղղվել է գործող շարժակազմերի արդիականացմանը, և այդ տնտեսման հաշվին վերանորոգվել և նորացվել է 10 վագոն, որոնք զգալիորեն բարելավել են ուղևորների սպասարկման որակը և մեքենավարների աշխատանքային պայմանները:



Երևանի մետրոպոլիտենի վերականգնման ծրագրի
II փուլ

 

Ծրագրի I փուլի տրամաբանական շարունակությունը հանդիսացավ նրա II փուլը: Ծրագրի II փուլը շարունակեց լուծել մետրոպոլիտենում տարիներ շարունակ կուտակված հրատապ խնդիրները, որոնք են`
- մետրոյի ևս 8 վագոնների հիմնանորոգում և արդիականացացում (ավարտված է)
- հրշեջ սարքավորումների մատակարարում (ավարտված է)
- մետրոյի մեքենավարների համար տրենաժորային (ուսումնավարժական) համակարգի նախագծում, մատակարարում և մոնտաժում (ավարտված է),
- մետրոյի վագոնների լվացման սարքավորումների նախագծում, մատակարարում ու մոնտաժում (ավարտված է, ներկայումս շահագործման հանձնված ավտոմատ լվացման կետը հաջողությամբ իրականացնում է հաստատված ժամանակացույցի համապատասխան շարժակազմերի լվացման աշխատանքները),
- «Դրենաժային թունելի երկարացումը և մետրոյի թունելների վերականգնողական աշխա-տանքները» սա II փուլի ամենակարևոր և ամենածավալուն բաղադրիչն է` գործող դրենա-ժային թունելի 1998 թ.-ից ի վեր անավարտ շինարարությունը ավարտին հասցնելը, այն երկարաձգելով ևս 1 կմ` «Զորավար Անդրանիկ» կայարանից մինչև «Հանրապետության հրապարակ» կայարան ընկած ջրառատ հատվածի ջրահեռացումն ապահովելու նպատակով (աշխատանքներն կատարվում են) ։
Նշված բաղադրիչի իրականացման նպատակն է մետրոյի վազորդային թունելների ջրառատ հատվածում իջեցնել գրունտային ջրերի մակարդակը և ներթափանցող ջրերը կառուցված թունելով ուղղորդել դեպի Հրազդան գետ, արդյունքում թունելներում աշխատող սարքավորումները ազատել գրունտային ջրերի քայքայիչ ազդեցությունից։
Ծրագրի II փուլով նախատեսված աշխատանքների իրականացման ընթացքում տնտեսված միջոցների հաշվին 2016թ. դեկտեմբերին հնարավորություն է ընձեռնվել արդիականացնել մետրոպոլիտենի ևս 4 վագոն, ծրագրի սկզբից նորացված վագոնների ընդհանուր թիվը հասցնելով 22-ի։



Ծրագիրը՝ տարածաշրջանում


Հարկ կա նշելու նաև, որ 2012 թվականի մայիսի 19-ին կայացած Վերակառուցման և Զարգացման Բանկի տարեկան գագաթաժողովում Երևանի մետրոպոլիտենի վերա-կանգնման ծրագիրը քննարկելու ժամանակ. այն համարվել է տարածաշրջանում լավագույն ծրագրերից մեկը` բոլոր չափանիշներով, նույնը շեշտվել է 2013 թ.-ի օգոստոսի 3-ին Երևանի քաղաքապետի գրասենյակում կայացած Վերակառուցման և Զարգացման Եվրոպական Բանկի պաշտոնական պատվիրակության, քաղաքապետի և ՀՀ ֆինանսների նախարարի հանդիպման ժամանակ, ինչպես նաև Եվրամիության գրասենյակում 2013 թ.-ի հոկտեմբերի 30-ին տեղի ունեցած հանդիպման ժամանակ:

 

Երևանի մետրոպոլիտենի վերականգնման ծրագրի
III փուլ

 

Ծրագրի I և II փուլերում լուծված խնդիրներից բացի մետրոպոլիտենում դեռևս առկա են հրատապ մի շարք հիմնախնդիրներ`
- շարժասանդուղքների հիմնանորոգում` 14 միավոր,
- մետրոպոլիտենի թունելների գլխավոր օդափոխման համակարգ` 12 հզոր օդափոխիչներ,
- վագոնների արդիականացում` 23 հատ,
- էլեկտրահավաքակայանի արտադրական, գնացքների գիշերակացի և ընդլայնված հատվածի` 7500 մ2 մակերեսով, տանիքի վերանորոգում,
- գծային տնտեսության մնացած շուրջ 40%-ի առողջացում,
- կայարաններում և ստորգետնյա բոլոր աշխատատեղերում մետաղական կրող կոնստրուկցիաների առողջացում,
- ազդանշանային կենտրոնացման, բլոկավորման և կարգավարական համակարգերի արդիականացում` ժամանակակից համակարգերի և սարքավորումների ներդմամբ,
- երեք նոր տնտեսական գնացքի և երկու կցորդահարթակի ձեռքբերում,
- քաղաքային ենթակայաններից մետրոպոլիտենը սնող բարձրավոլտ մալուխների նորացում` ժամանակակից բարձրորակ մալուխներով,
- վագոնների հնամաշ, ժամկետանց անվասայլակների ավելի քան 33 %-ի փոխարինումը նոր և ժամանակակից անվասայլակներով։
Ներկայումս վերը նշված հիմնախնդիրների լուծման հնարավորությունը պայմանավորված է ծրագրի III փուլի վարկային պայմանագրի ստորագրման և ֆինանսավորման գործընթացներով։
Առաջիկա տարիներին մետրոպոլիտենի ուղևորափոխադրումների ծավալի պահպանման և աճ ապահովելու համար անհրաժեշտ է ծրագրի III փուլով նախատեսված հիմնախնդիրները լուծել։ Գործող գծի ընդլայնումը նոր կայարաններով էլ ավելի կավելացնի ուղևորահոսքը և կբարձրացնի մետրոպոլիտենով ուղևորափոխադրումների տեսակարար կշիռը մայրաքաղաքի հասարակական տրանսպորտում։

 

Մետրոպոլիտեն


Երևանի մետրոպոլիտենում շահագործվում է 10 կայարան, գծի երկարությունը 12.1 կմ է, առկա է 45 վագոն։ Աշխատանքային օրերին գիծ է դուրս բերվում 26 վագոն (13 շարժակազմ), իսկ շաբաթ և կիրակի օրերին` 24 վագոն (12 շարժակազմ)։
Երևանի մետրոպոլիտենում ուղեվարձի՝ 50-ից 100 դրամ բարձրացումից (2011թ. հուլիսի 1-ից) հետո որոշակիորեն նվազել էին ուղևորափոխադրումների ծավալները։ Վերջին մի քանի տարիներին մետրոպոլիտենով իրականացվող ուղևորափոխադրումներում նկատվում է կայունացման և աճի միտում, ինչը պայմանավորված է նաև նոր երթուղային ցանցի ներդրմամբ, մասնավորապես՝ միկրոավտոբուսների քանակի կրճատմամբ, սակայն 2016թ. որոշակիորեն նվազել է մետրոպոլիտենով իրականացվող ուղևորափոխադրումների ծավալը, տեղափոխվել է 15354.0 հազ. ուղևոր, ինչը 465.0 հազ. ուղևորով պակաս է նախորդ տարվա համեմատությամբ կամ նվազումը կազմել է 2.9%։ Մետրոպոլիտենով ուղևորափոխադրումների տեսակարար կշիռը ընդհանուր ուղևորափոխադրումների ծավալում ևս 2016թ. նվազել է 0.2%-ով և կազմում է մոտ 7.7%։
Մետրոպոլիտենով իրականացվող ուղևորափոխադրումների ծավալների զգալի աճ կարող է տեղի ունենալ միայն գործող գծի ընդլայնման, նոր կայարանների կառուցման և շահագործման, ինչպես նաև, մասնակիորեն, ուղևորատար տրանսպորտի նոր երթուղային ցանցի ներդրման գործընթացի ավարտից հետո։
 

 

Երևանի մետրոպոլիտենը 35 տարեկան է

 

Մայրաքաղաքի խորհրդանիշներից մեկը` Կարեն Դեմիրճյանի անվան Երևանի մետրոպոլիտենը, 35 տարեկան է։

Մետրոպոլիտենի բացման արարողությունը տեղի է ունեցել 1981 թվականի մարտի 7-ին։ Հանդիսավոր այդ օրը շահագործման է հանձնվել 5 կայարան` «Բարեկամություն», «Մարշալ Բաղրամյան», «Երիտասարդական», «Հանրապետության հրապարակ», «Սասունցի Դավիթ», իսկ հետագայում արդեն` 1983 թվականին «Գործարանային», 1984 թվականին` «Շենգավիթ», 1986 թվականին` «Գարեգին Նժդեհի հրապարակ», 1989 թվականին` «Զորավար Անդրանիկ» և 1997 թվականին` «Չարբախ» կայարանները։ 
Կապույտ արագասլացների անխափան երթը և, որ ամենակարևորն է, բնակիչների համար անվտանգ ու հարմարավետ երթևեկություն ապահովելու նպատակով վերջին տարիներին ներդրումային ծրագրերի շրջանակում Երևանի մետրոպոլիտենում զգալի աշխատանքներ են իրականացվել: Ներդրումային այդ ծրագրերի մեկնարկը տրվել է Հայաստանի Հանրապետության ու Վերակառուցման և զարգացման եվրոպական բանկի, ինչպես նաև Եվրամիության հարևանության աջակցության ծրագրի և Եվրոպական ներդրումային բանկի միջև ստորագրված համաձայնագրով։ Մետրոպոլիտենի վերականգնման ծրագիրը լինելու է շարունակական և ներառելու է զարգացման մի շարք ուղղություններ, ինչն էլ հնարավորություն կտա առաջիկա տարիներին 35-ամյա կառույցը տեսնել նորացված: 
Երևանի քաղաքապետ Տարոն Մարգարյանը հյուրընկալել է Երևանի մետրոպոլիտենի վաստակաշատ աշխատակիցներին և մետրոպոլիտենի հիմնադրման 35-ամյակի առիթով մայրաքաղաք այցելած «Մետրո» միջազգային ասոցիացիայի խորհրդի անդամներին: Ողջույնի իր խոսքում քաղաքապետը նկատել է, որ 35-ամյա մետրո ունենալն իրադարձային է ոչ միայն մետրոյի աշխատակիցների, այլև ողջ հասարակության համար: 
Երևանի մետրոպոլիտենի 35-ամյակի առիթով պաշտոնական ընդունելության շրջանակում երկարամյա արդյունավետ և բարեխիղճ գործունեության համար մետրոպոլիտենի մի շարք վաստակաշատ աշխատակիցներ արժանացել են պարգևների:
Կարեն Դեմիրճյանի անվան Երևանի մետրոպոլիտենի 35-ամյակի հոբելյանական միջոցառումների շրջանակում Երևանում անցկացվել է «Մետրո» միջազգային ասոցիացիայի խորհրդի հերթական նիստը, որին մասնակցել են ԱՊՀ երկրներից և Չեխիայից շուրջ 30 պատվիրակություններ: Նիստի մասնակիցներին ողջունել է Երևանի մետրոպոլիտենի տնօրեն Փայլակ Յայլոյանը, ով համառոտ ներկայացրել է Երևանի մետրոպոլիտենի պատմությունը, կարևորել հերթական նիստի անցկացումը Երևանում և բեղմնավոր աշխատանք մաղթել նիստի մասնակիցներին:

«Մետրո» միջազգային ասոցիացիայի գլխավոր տնօրեն Իգոր Երմոլենկոն ներկայացրել է 2015 թվականին և ընթացիկ տարում մինչ օրս ասոցիացիայի կատարած աշխատանքների հաշվետվությունը, նշվել են ձեռքբերումները և խնդիրները, կարևորվել է ոլորտի ընկերությունների և մասնագիտացած կառույցների սերտ համագործակցությունը և փորձի փոխանակումը:

Լուսանկարներ