ԵՐԵՎԱՆԻ ՔԱՂԱՔԱՊԵՏԱՐԱՆ

ՊԱՇՏՈՆԱԿԱՆ ԿԱՅՔ

ընդլայնված որոնում

Բնապահպանություն

Վարչության գործառույթներ
Բնապահպանություն

ԲՆԱՊԱՀՊԱՆԱԿԱՆ ՔԱՂԱՔԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆ

 

Երևանի բնապահպանական քաղաքականությունը միտված է քաղաքի յուրաքանչյուր բնակչի և իրավաբանական անձի կողմից երեք հիմնադրութային պարտականությունների ապահովմանը.
1. պահպանել օրենսդրության պահանջները,
2. պահպանել բնական ռեսուրսները և կանխարգելել աղտոտումը,
3. շարունակաբար բարելավել քաղաքի շրջակա բնական միջավայրը:
Երևանի բնապահպանական քաղաքականության հիմնական նպատակը մայրաքաղաքի շրջակա բնական միջավայրի պահպանությունը, պաշտպանությունը և բարելավումն է՝ քաղաքային տնտեսության կայուն, առողջ և համաչափ զարգացումը և բնակչության բարեկեցությունն ապահովելու համար:
Երևանում շրջակա միջավայրի կառավարումը պայմանավորված է դրա հիմնական բաղկացուցիչ տարրերի՝ հողային ռեսուրսների, մթնոլորտային օդի, ջրային ռեսուրսների և կենսաբազմազանության մշտադիտարկման, դրանց վիճակի բարելավման ուղղությամբ ՀՀ օրենսդրությամբ վերապահված գործառույթների հետևողական իրականացման մակարդակով:

 

Երևանի բնապահպանական նկարագիրը

 

Քաղաքի ընդհանուր տարածքը 223 կմ2 է և ձգվում է հյուսիս-հարավ ուղղությամբ` 19.7 կմ և արևելք արևմուտք ուղղությամբ՝ 19.1 կմ:
Երևանը գտնվում է Արարատյան դաշտի հյուսիս-արևելյան մասում, Հրազդան գետի երկու ափերին՝ ծովի մակերևույթից 850-1300մ բարձրությունում, հյուսիսային լայնության 400 և արևելյան երկայնության 440 շրջանում: Ամենացածր կետերը հարավում են՝ Շենգավիթ և Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջաններում։ Ամենաբարձր տեղադրությունն ունեն Ավան և Նոր Նորք վարչական շրջանները։ Քաղաքի կենտրոնը՝ Հանրապետության հրապարակը, գտնվում է ծովի մակերևույթից 1000մ բարձրության վրա։
Երևանի կենսաբազմազանությունը սերտորեն կապված է բնապահպանական ակտիվների որակի, ինչպես նաև կանաչ տարածքների գոյության հետ: Երևանն ունի քաղաքային նշանակության 86 այգի: Երևանի կանաչ տարածքները պաշտոնապես մոտ 6760 հա են, ինչը քաղաքի ընդհանուր մակերեսի 30%-ն է: Սրա մեջ մտնում են հանրային և մասնավոր տարածքները և կանաչ բուսականության բոլոր տեսակի ծածկերը, ներառյալ ծաղկաթմբերը և սիզամարգերը: Ընդհանուր օգտագործման կանաչ մակերեսը շուրջ 869 հա: Մեկ բնակչին բաժին ընկնող կանաչ տարածքը շուրջ 8 քմ է:
Մթնոլորտային օդի և հողերի որակի վատթարացման, ջրային ռեսուրսների հյուծման և աղտոտման, տրանսպորտային միջոցների ավելացման գործոնների ազդեցությամբ է պայմանավորված մթնոլորտում ածխաթթու գազի ավելացումը մոտ 10 անգամ, ինչը կլիմայի փոփոխության հիմնական գործոններից է։ Կլիմայի փոփոխության հետևանքով Երևանում, համաձայն կանխատեսումների, մինչև 2100թ. ջերմաստիճանը կբարձրանա 1.7օC, իսկ տեղումների ծավալը կնվազի 10 մմ-ով:

 

Հիմնախնդիրներ

 

1. Մայրաքաղաքի հնացած, հիվանդ, չոր, տապալման ենթակա և/կամ ինվազիվ ծառերի
փոխարինում առավել գեղազարդ, արժեքավոր ծառատեսակներով,
2. ոռոգման ցանցի արդիականացում, ընդլայնում և վերակառուցում,
3. մայրաքաղաքի տարբեր հատվածներում բուֆերային անտառաշերտի ստեղծում, կանաչ տարածքների ավելացում,
4. կենցաղային աղբի տեսակավորման, աղբի վերամշակման ապահովման մշակույթի
ձևավորում,
5. Հրազդան գետի և Գետառ վտակի ջրերի որակի բարելավման միջոցառումներ:

 

2022թ. իրականացվող աշխատանքներ

 

• Երևանյան լճի և Հրազդանի կիրճի բնապահպանական վիճակի բարելավում,
• Ծիծեռնակաբերդի անտառապաշտպան գոտու ստեղծում
• Աբովյանի անվան 0.43 հա պուրակի վերականգնում,
• կանաչապատման տարբեր լուծումների, այդ թվում՝ ուղղաձիգ կանաչապատման կիրառում,
• ծառերի կադաստրային տեղեկագրի ստեղծում,
• ընդհանուր օգտագործման կանաչ տարածքների բարելավում,
• կանաչ տարածքների խնամքի և ծառատնկման համար ժամանակակից մեքենասարքավորումների ձեռքբերում,
• ոռոգման ցանցի վերակառուցում,
• Երևանում աղբի տեսակավորման իրականացում:

 

Կանաչապատման քաղաքականություն

 

Երևանի անբարենպաստ կլիմայական և բնապահպանական պայմաններում կանաչ տարածքներն ունեն սանիտարահիգիենիկ և միկրոկլիմայական պայմանները բարելավելու, միջավայրին գեղեցիկ՝ գեղագիտական տեսք հաղորդելու նշանակություն։
Կանաչապատ տարածքների բարելավման և ընդլայնման, մթնոլորտային օդի աղտոտման նվազեցման և հողապաշտպան միջոցառումների իրականացման նպատակով ներկայումս քաղաքը որդեգրել է հետևյալ գիտահեն քաղաքականության իրագործումը.
1. կայուն, արժեքավոր, գեղազարդ և մշտադալար ծառատեսակների ընտրություն՝ հաշվի առնելով դրանց տնկման տարածքի միկրոկլիմայական և բնական պայմաններն ու առանձնահատկությունները, գազի, փոշու, ծխի և այլ աղտոտիչների նկատմամբ,
2. հողերի աղտոտվածության նվազեցման միջոցառումներ՝ թփաշերտով մեկուսացում փողոցին հարող տարածքից,
3. կանաչ ցանկապատերի ստեղծում՝ տարբեր հարկաշարքային բուսականության տեղադրությամբ,
4. միամյա մեծաքանակ ծաղիկների մասամբ փոխարինումը բազմամյա և սեզոնային հերթագայմամբ ծաղկող թփերով՝ լանդշաֆտային ճարտարապետային մոտեցմամբ:

2021թ. ընթացքում Երևանի վարչական 12 շրջաններում իրականացված կանաչապատման աշխատանքները բնութագրվում են հետևյալ ցուցանիշներով.
• տնկվել է շուրջ 18500 ծառ
• տնկվել են շուրջ 75000 թփեր,
• ընդարձակել է 4.5 հա կանաչ տարածք
• Երևանի ներքաղաքային կանաչ տնկարկներում հիմնվել է շուրջ 500 ք/մ սիզամարգ և վերականգնվել է 25000 ք/մ սիզամարգ,
• իրականացվել է 165 ք/մ ծավալով ուղղաձիգ կանաչապատում։

2021թ. ընթացքում ձեռք են բերվել ն 1 հատ ջրցան, 1 հատ աղբատար, 5 փոքր և 6 մեծ ինքնաթափ բեռնատար ավտոմեքենաներ: 2022թ. մեքենաների պարկը նախատեսվում է լրացնել նոր 2 հատ ջրցան և 7 մեծ ինքնաթափ բեռնատար մեքենաներով:

 

2021թ. բարեկարգման աշխատանքներ են իրականացվել



Սարյանի անվան պուրակ
Զբաղեցնում է 0.8հա և գտնվում է Երևանի կենտրոնում՝ օպերայի և բալետի թատրոնի հարևանությամբ՝ Ֆրանսիայի հրապարակին կից: Պուրակի բարեկարգման և վերականգնման աշխատանքների ընթացքում նորոգվել են ճեմուղիները, անցկացվել է ոռոգման նոր համակարգ, ձևավորվել ու թարմացվել է պուրակի կանաչ գոտին՝ սանիտարական էտի, նոր տնկված ծառերի, թփերի ու ծաղկասածիլների շնորհիվ ընդգծելով տարածքի նշանակությունը: Պուրակում ներդրվել է լուսավորության ժամանակակից էներգախնայող համակարգ, տեղադրվել են նոր նստարաններ և աղբամաններ:

 

Քանաքեռ ՀԷԿ-ի զբոսայգի
Տարածքը 14.2հա է: Զբոսայգում կառուցվել է արդիական ոռոգման ցանց, որը սնվում է մշտական ջրապահանջարկը ապահովող ջրամբարից: Հողապատվել, ճմապատվել և թարմացվել են սիզամարգերը: Զբոսայգին ավելի հարմարավետ դարձնելու նպատակով վերակառուցվել են ճեմուղիները, կառուցվել է ժամանակակից էներգախնայող լուսավորության համակարգ, մշակութային միջոցառումների համար կառուցվել են ամֆիթատրոն և պարահրապարակ:

 

Օղակաձև զբոսայգու 6-րդ հատված
Զբոսայգու տարածքը բաղկացած է նախագծային 6 հատվածից, որի ընդհանուր մակերեսը մոտ 31 հա է, իսկ 6-րդ հատվածի մակերեսը կազմում է 122503 քմ: Այդ տարածքը ավելի բարեկեցիկ և գեղեցիկ դարձնելու համար իրականացվում է սիզամարգերի թարմացում և կանաչապատում, ծաղկող թփերի տեղադրում, ոռոգման համակարգի վերականգնում և արդիականացում, ինչպես նաև անցումների և ծառուղիների վերականգնում, վերակառուցում:

 

Անտառապաշտպան գոտիներ ստեղծելու հեռանկարային համաքաղաքային նշանակության ծրագրեր

 

Սարալանջի անտառապաշտպան գոտի
Նախատեսվող անտառպաշտպանիչ գոտու տարածքը 11.8 հա է, այն պայմանականորեն բաժանված է երեք հատվածի, որոնցում կառուցվել է ոռոգման նոր ցանց, իսկ մշտական ջրապահանջարկը ապահովելու համար՝ նաև ջրամբար: Համաձայն նախագծի՝ նախատեսվում է տնկել շուրջ 1200 ծառ և 13000 թուփ, իսկ ժայռային գերթեք հատվածներում շուրջ 3000 թփերով իրականացնել ուղղաձիգ կանաչապատում:

 

Ջրաշխարհի աջակողմյան լանջի անտառապաշտպանիչ գոտի
Ջրաշխարհի աջակողմյան լանջի անտառապաշտպանիչ գոտու տարածքի մակերեսը 12.0 հա է, որի հարևանությամբ Թաթուլ Կրպեյանի անվան զբոսայգին է: Տարածքում նախատեսվում է անցկացնել ժամանակակից կաթիլային ոռոգման համակարգ, ինչպես նաև տնկել շուրջ 900 ծառ և 2500 թուփ: Տարածքի գեղազարդությունն ապահովելու համար ընտրված են այնպիսի ծառաթփատեսակներ, որոնց ծաղկումը կհերթագայվի՝ տարածքին գունազարդություն հաղորդելով: Անհրաժեշտ ջրածավալն ապահովելու համար նախատեսվում է հորատել խորքային հոր:

 

Սիլիկյանի անտառապաշտպան գոտի
Տարածքի մակերեսը 7.0 հա է, որը նախատեսվում է ցանկապատել մետաղական ցանցով, անցկացնել ոռոգման համակարգ, իսկ մշտական ջրապահանջարկը ապահովելու համար կառուցել նաև ջրամբար: Անտառապաշտպանիչ գոտի ստեղծելու համար կտնկվի շուրջ 1200 ծառ՝ ապահովելով նաև շրջակայքի սանիտարահիգիենիկ իրավիճակը:

Նուբարաշենի անտառապաշտպան գոտի
Տարածքը 8.5 հա մակերեսով գտնվում է Նուբարաշեն խճուղու հյուսիս-արևելյան հատվածում: Այստեղ նախատեսվում է կառուցել ոռոգման նոր համակարգ և տնկել շուրջ 12000 ծառ ու թուփ, որոնք կմեղմեն տարածքի հողակլիմայական խիստ անբարենպաստ պայմանները և կբարելավեն սանիտարահիգիենիկ պայմանները: Ծառերի և թփերի առկայությունը կնպաստի նաև հողի սողքի, էրոզիայի երևույթների, քամիների բացասական ազդեցությունը մեղմելուն և կծառայի որպես անտառպաշտպանիչ գոտի, որը կթուլացնի նաև Նուբարաշենի աղբավայրից մթնոլորտային օդի աղտոտման վտանգը:

 

Ոռոգում


Երևանի կիսաանապատային կլիմայի պայմաններում կանաչ գոտիների ոռոգման համար մայրաքաղաքը ջուր է ստանում Կոտայքի և Գեղարքունիքի մարզերից: Ոռոգման ջրի մատակարարումն ապահովում են «Երևան» և «Կոտայք» ջրօգտագործողների ընկերությունները: Մայրաքաղաքի ամբողջ ոռոգման համակարգի երկարությունը 321 կմ է, որից 90 կմ-ն է նորմալ վիճակում, իսկ մնացած մասը մաշված է կամ խցանված, կամ էլ վթարային է: 2019-2020թթ. ժամանակահատվածում իրականացված ոռոգման ցանցի գույքագրման և վերլուծության արդյունքում 2021թ. Երևանի ներքաղաքային կանաչ տնկարկներում անցկացվել, փոխարինվել է շուրջ 22.6 կմ երկարությամբ ոռոգման ջրագիծ և վերականգնվել է մոտ 8 կմ երկարությամբ խցանված ջրագիծ:


Մթնոլորտային օդի որակ


Երևանը Հայաստանի խոշորագույն արդյունաբերական, տնտեսական և միևնույն ժամանակ վարչական կենտրոնն է, որում կենտրոնացած է արդյունաբերական ձեռնարկությունների 36%-ը: Երևանում մթնոլորտային օդի աղտոտման հիմնական աղբյուրներ են՝ տրանսպորտը, արդյունաբերությունը, էներգետիկան, քաղաքաշինությունը: Այժմ մայրաքաղաքում հաշվառված է անշարժ աղբյուրներից մթնոլորտ աղտոտող նյութեր արտանետելու թույլտվություն ունեցող 671 կազմակերպություն:
Երևանի, ինչպես նաև մյուս խոշոր քաղաքների համար օդային ավազանի աղտոտման վերաբերյալ պարբերաբար ուսումնասիրություններ են կատարվում ՀՀ շրջակա միջավայրի նախարարության «Հիդրոօդերևութաբանության և մոնիտորինգի կենտրոն» ՊՈԱԿ-ի կողմից: Երևանում մթնոլորտային օդի աղտոտման վերջին տեղեկություններին կարելի է ծանոթանալ հետևյալ հղմամբ:

 

Մակերևութային ջրեր


Երևանում մակերևութային ջրերի գլխավոր ավազաններն են՝ Հրազդան գետը, Երևանյան լիճը (Հրազդան գետից ստեղծված արհեստական լիճ), Գետառ և Ողջաբերդ գետերը:
Գետառը Հրազդանի ձախ վտակն է, երկարությունը՝ 24 կմ, ավազանը՝ 158 կմ²։ Սկիզբ է առնում Գեղամա լեռներից՝ 1570մ բարձրությունից, հոսում և անցնում է Երևանի միջով, այնուհետև խառնվում Հրազդան գետին։ Գետառի վտակներից են Ջրվեժը և Ձորաղբյուրը։
Ինչպես Գետառը, այնպես էլ դրա վտակները ենթարկված են մարդու գործունեության մեծ ազդեցության, ինչի հետևանքով զգալիորեն աղտոտված են: Նշենք, որ Երևանի քաղաքապետարանը յուրաքանչյուր տարի մաքրում է գետերի հուները:
Ողջաբերդն սկիզբ է առնում Ողջաբերդի լեռների հյուսիսային լանջերից և Երևանի սահմաններում, Կենդանաբանական այգու տարածքում, ձախից միախառնվում Գետառին:
Երևանյան լիճն արհեստական ջրամբար է, ոռոգման ջրի պահոց՝ կառուցված Երևանի տարածքում՝ Հրազդան գետի վրա: Մակերեսը 0,65 կմ2 է, միջին խորությունը՝ 8մ (առավելագույնը՝ 18մ)։ Ջրամբարի ստեղծման նպատակը Հրազդանի հոսքը կարգավորելն է և ջրերի օգտագործումը։ Կանոնավորվել է Հրազդանի վերին հոսանքի ազատ հոսքը, լճից սկսվում են Էջմիածնի և Փարաքարի ջրանցքները, որոնք հոսում են գետնի տակով և դուրս գալիս Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանում:
Հրազդան գետը սկիզբ է առնում Սևանա լճից, հոսում հարավ-արևմտյան ընդհանուր ուղղությամբ, անցնում է Հայաստանի Հանրապետության վարչական 4 տարածքներով, այդ թվում` հանրապետության կենտրոնական մասով՝ մայրաքաղաք Երևանով և Արարատյան գոգահովտով: Ունի 141 կմ երկարություն։ Ավազանի մակերեսը 2650 կմ2 է (առանց Սևանա լճի)։ Հրազդանի վրա կառուցվել են Սևանի, Աթարբեկյան, Գյումուշի, Արզնիի, Քանաքեռի, Երևանի ՀԷԿ-երը, մի շարք ջրանցքներ, Երևանյան լիճը։
Հրազդանի կիրճը ի սկզբանե Երևանի համար ունեցել է կենսական նշանակություն։ Քաղաքը փռված է Հրազդան գետի ափերին։
Գետերի ջրային պաշարների աղտոտման հիմնական աղբյուրներ են հանդիսանում կոմունալ-կենցաղային, սննդի արդյունաբերության, հանքարդյունաբերության և գյուղատնտեսության կեղտաջրերը, որոնք իրենց հետ ջրային օբյեկտներ են տանում մեծ քանակությամբ ազոտային և ֆոսֆորային միացություններ։
ՀՀ շրջակա միջավայրի նախարարության Շրջակա միջավայրի մոնիտորինգի կենտրոնի կողմից հրապարակվում է Հրազդան գետի տարբեր հատվածներում և Երևանյան լճի ջրի որակական և քանակական պարունակությունների վերաբերյալ տեղեկատվությունը: Երևանում ջրային ռեսուրսների աղտոտման վերջին տեղեկություններին կարելի է ծանոթանալ հետևյալ հղմամբ:

 

Հողային ռեսուրսներ և ընդերքօգտագործում

 

Երևանի տարածքում հողերը կազմում են ընդամենը 21.5 հազար հա: Հողերի աղտոտվածության հիմնական աղբյուրներից է Երևան քաղաքում հանքավայրերի շահագործումն ու արդյունահանումը և արդյունքում առաջացած ընդերքօգտագործման թափոնների օբյեկտների (լցակույտեր) առկայությունն ու դրանցում կուտակված թափոնների մեծ ծավալները, որոնք զբաղեցնում են զգալի տարածություններ և հանդիսանում են բնական միջավայրի երկարատև աղտոտման աղբյուրներ:
Երևան քաղաքում օգտակար հանածոների արդյունահանման նպատակով, համաձայն ՀՀ տարածքային կառավարման և ենթակառուցվածքների նախարարության պաշտոնական կայքի, 01.04.2022թ. դրությամբ տրամադրված է 22 ընդերքօգտագործման իրավունք: 22 հանքավայրերից 1-ը ստորգետնյա է (Ավանի աղի կոմբինատ), իսկ 21-ը՝ բացահանք:
Երևան քաղաքում գլխավորապես արդյունահանվում են ոչ մետաղական հանածոներ, որոնք շահագործվում են բացահանքով, ինչը մեծ բացասական ազդեցություն է թողնում հողային ռեսուրսների վրա: Արդյունահանվում են հիմնականում բազալտ, գիպսատար կավ, քարաղ:
Ըստ ուսումնասիրության` 22 հանքավայրերը հիմնականում շահագործվում են Նոր Նորք վարչական շրջանի հարավ-արևելյան, հարավային հատվածներում, Աջափնյակ վարչական շրջանի արևմտյան հատվածում և Էրեբունի վարչական շրջանի հյուսիսային հատվածում: Եվս 1 հանքավայր շահագործվում է Ավան վարչական շրջանում, սակայն քարաղը այստեղ շահագործվում է ստորգետնյա պայմաններում:
Գրեթե բոլոր հանքավայրերը մոտ են գտնվում բնակավայրերին՝ բնակիչների համար առաջացնելով անհարմարություններ (հիմնականում փոշի և աղմուկ):

 


Շրջակա միջավայրի վրա ազդեցության գնահատում (ՇՄԱԳ)

 

Շրջակա միջավայրի վրա ազդեցության գնահատումը (այսուհետ՝ ՇՄԱԳ) գործընթաց է, որը միտված է հիմնադրութային փաստաթղթի և նախատեսվող գործունեության վտանգավորության աստիճանի և ինտենսիվության բացահայտմանը, իրականացման արդյունքում շրջակա միջավայրի և մարդկանց առողջության վրա հնարավոր վնասակար ազդեցությունների կանխատեսմանը, կանխարգելմանը, նվազեցմանը կամ բացառմանը, գնահատման հավաստիության ստուգմանը և գործունեության թույլատրելիության որոշմանը։ ՇՄԱԳ գործընթացի պահանջները սահմանվում են «Շրջակա միջավայրի վրա ազդեցության գնահատման և փորձաքննության մասին» ՀՀ օրենքով:
Երևանում իրականացվելիք նախագծերի ՇՄԱԳ գործընթացը ՀՀ շրջակա միջավայրի նախարարության կողմից կազմակերպվում է Երևանի քաղաքապետարանի հետ համատեղ:
Երևանի քաղաքապետարանը ՇՄԱԳ-ի գործընթացում ապահովում է համայնքի բնակիչների և շահագրգիռ անձանց ընդգրկումը սկզբնական տեղեկատվության տրամադրման և ՇՄԱԳ-ի անցկացման փուլերում, մասնակցությունը հանրային լսումներին և քննարկումներին։ Քաղաքապետարանի լիազորություններն են. նշված օրենքով սահմանված կարգով հիմնադրութային փաստաթղթի և (կամ) նախատեսվող գործունեության, դրանց ազդեցության գնահատման և փորձաքննության գործընթացների վերաբերյալ ծանուցման, հանրային լսումների կազմակերպման և հանրության մասնակցության ապահովումը:
Հանրային լսումներով Երևանի քաղաքապետարանը ձևավորում է համայնքի դիրքորոշումը, որն արտահայտվում է տնտեսվարողներին ու ՀՀ շրջակա միջավայրի նախարարությանը տրամադրվող համայնքի նախնական համաձայնության և՝ վերջնական կարծիք ձևավորելով:
Հանրային քննարկումների վերաբերյալ բոլոր հայտարարությունները տեղադրվում են Երևանի քաղաքապետարանի պաշտոնական կայքում: ՇՄԱԳ-ի հայտարարություններին կարելի է ծանոթանալ այստեղ:
Միայն 2021թ. ընթացքում Երևանի քաղաքապետարանի կողմից կազմակերպվել է ՇՄԱԳ փորձաքննության շուրջ 125 նախագծերի հանրային լսում:

 

Աղբի տեսակավորում

 

Երևան քաղաքում աղբի տեսակավորման (ապակի, պլաստիկ, թուղթ) համար քաղաքի ընդհանուր շուրջ 120 կետերում համապատասխան գունազատմամբ տեղադրվել են աղբամաններ: «ԿՇՄՊ» ՀՈԱԿ-ի թափոնների տեսակավորման վարչությունը Երևան քաղաքի վարչական շրջաններում տեղադրված ընդհանուր 134 տեսակավորման կետերից և 240 տնտեսվարողներից պարբերաբար հավաքել և վերամշակվող ընկերություններին հանձնել է 368420կգ թափոն, որից ստվարաթուղթ՝ 321140կգ,սպիտակ թուղթ՝ մոտ 500կգ, պլաստիկ՝ 16050կգ, ապակի՝ 30730կգ: Միաժամանակ, «Կոկա-Կոլա Հելլենիկ Բոթլինգ Քամփնի Արմենիա» ՓԲԸ-ի և «Այ Էս Էս Դի» Համայնքների կայուն զարգացման նորարարական լուծումներ» ՀԿ հետ համատեղ Երևանի շուրջ 50 դպրոցներում տեղադրված պլաստիկ և թղթի թափոնների 200 տեսակավորման արկղերում հավաքվել է շուրջ 3800 կգ թափոն, որից թուղթ՝ մոտ 2900կգ, պլաստիկ՝ մոտ 900կգ:

 

ԿԵՆԴԱՆԻՆԵՐԻ ԿԱՌԱՎԱՐՄԱՆ ՀԱՄԱԿԱՐԳԸ

Թափառող կենդանիների վնասազերծումը

 

Երևանը 2018թ. ի վեր ստանձնել է կենդանիների հանդեպ պատասխանատու վերաբերմունքի դրսևորման քաղաքականություն: Այլևս անցյալում են մնացել թափառող կենդանիների ոչնչացման դաժան երևույթները: Որդեգրվել է մի մոտեցում, ըստ որի թափառող կենդանիների վնասազերծումն իրականացվում է ստերջացման եղանակով: Այդ կենդանիները բերվում են վնասազերծման կենտրոն, որտեղ դրանք նախ անցնում են անասնաբուժական զննություն և սպասարկում: ՀՀ կառավարության 3.08.2006թ. թիվ 1081-Ն որոշմամբ սահմանված կարանտինային, հատուկ վտանգավոր վարակիչ և պարտադիր ծանուցման ենթակա հիվանդություն ունեցող կենդանիները քնեցվում են: Թափառող շներն անցնում են կատաղության դեմ պատվաստում, արտաքին և ներքին մակաբույծների դեմ մշակում, ստերջացվում են, որից հետո դրանք բաց են թողնվում այն նույն տարածքում, որտեղից բերվել էին:
Այս գործընթացը հնարավորություն է տալիս, նախ՝ զերծ մնալ կենդանիների հանդեպ դաժան վերաբերմունքից, երկրորդ՝ պահպանել տվյալ տարածքում կենսաբազմազանություն: Միաժամանակ, տվյալ տարածքում նոր կենդանիներ չեն հայտվում, քանի որ այն համարվում է «արդեն իսկ վերահսկվող»: Իհարկե, նման լուծումը ենթադրում է, որ թափառող կենդանիների թվի նվազման դրական միտումները կզգացվեն միայն երկարաժամկետ կտրվածքում՝ 3-5 տարի հետո: Այդուհանդերձ, թափառող կենդանիները համարվում են վնասազերծված՝ վտանգավոր չեն մարդկանց համար:
Այս գործընթացի կազմակերպման և իրականացման համար Երևան քաղաքի ավագանու 2019թ. փետրվարի 12-ին N63-Ա որոշմամբ ստեղծվել է «Թափառող կենդանիների վնասազերծման կենտրոն» համայնքային ոչ առևտրային կազմակերպությունը («ԹԿՎԿ» ՀՈԱԿ), որի գործառույթներն են՝ թափառող կենդանիների հավաքումը, տեղափոխումը, նախնական զննումը, պատվաստումը, ստերջացումը և համարակալումը:
Թափառող կենդանիների գլխաքանակի կառավարումը վերահսկելու և զոոնոտիկ հիվանդությունների տարածումը կանխարգելելու նպատակով Կենտրոնի կողմից 2019-2020թթ. ընթացքում հավաքել է ավելի քան 5300 թափառող շուն, որի 90%-ից ավելին ենթարկվել է ստերջացման, պատվաստման, հաշվառման և վերադարձվել իր տարածք: Այժմ Երևանում թափառող կենդանիների շուրջ 80%-ը ստերջացված է: Հավաքված շներից ավելի քան 70-ը տեր է գտել, իսկ 450-ը քնեցվել է:
Ի տարբերություն նախորդ տարիների՝ 2020թ. թափառող կենդանիներից կարանտինային, հատուկ վտանգավոր վարակիչ և պարտադիր ծանուցման ենթակա հիվանդություններով մարդկանց վարակման դեպքեր չեն գրանցվել:
2021թ. «Թափառող կենդանիների վնասազերծման կենտրոն» ՀՈԱԿ- է տեղփոխվել 3816 շուն, որից 2794-ը ստերջացվել են, 215-ը՝ որդեգրվել, քնեցման են ենթարկվել 642-ը /ներառյալ լեյշմանիոզով վարակված ծներ/, վերավակցիանավորվել են 329 շուն:
Պայմանագրեր են կնքվել ՀՀ մի շարք համայնքապետարանների և քաղաքապետարանների հետ մատուցելով թափառող կենդաիների վնասազերծման ծառայություններ, ինչպես նաև համագործակցել են մի շարք հասարակական կազմակերպությունների հետ, իսկ որոշների հետ կնքվել են հուշագրեր:

 

Տնային կենդանիներ պահելու, հաշվառելու և անասնաբուժական սպասարկումը կազմակերպելը

 

Երևանում տնային կենդանիներ պահելու և հաշվառելու կանոնները սահմանված են Երևանի ավագանու 24.10.2011թ. թիվ 312-Ն որոշմամբ: Համաձայն հաստատված կանոնների՝ տնային կենդանի պահելու համար անհրաժեշտ է համայնքից ստանալ թույլտվություն և հաշվառել կենդանուն: Հաշվառումը, ըստ կանոնների՝ նույն օրենքի 9-րդ կետի, պետք է իրականացնեն վարչական շրջանի ղեկավարները: Թեև այդ կանոնները գործել են վերջին 10 տարվա ընթացքում, սակայն դրանք զգալի ազդեցություն չեն ունեցել տնային կենդանիներ պահելու հաջողված ավանդույթ ձևավորելու տեսակետից: Երևանի քաղաքապետարանն սկսել է այդ կանոնների վերանայման գործընթաց, որի շնորհիվ նախատեսվում է ներդնել կենդանիների հստակ հաշվառման ժամանակակից համակարգ: Միաժամանակ քաղաքապետարանի կողմից վարչական բոլոր շրջաններում կկառուցվեն շների առանձնացված զբոսայգիներ, ինչի շնորհիվ հանգստավայրերում, այգիներում և պուրակներում կապահովվի մարդկանց անվտանգությունը: Սկսած 2021 թվականի նոյեմբեր ամսից Երևան քաղաքի 12 վարչական շրջաններում ներդրվել է տնային կենդանիների հաշվառման միասնական համակարգը, որը վերահսկվում և համակարգվում է աշխատակազմի բնապահպանության վարչության և «Թափառող կենդանիների վնասազերծման կենտրոն» ՀՈԱԿ-ի կողմից: 25.05.2022 թվականի դրությամբ Երևան քաղաքի 12 վարչական շրջաններում հաշվառվել են թվով 118 տնային կենդանիներ և հաշվառման գործընթացը շարունակվում է:

 

Գյուղատնտեսական կենդանիներ

 

Բացի թափառող և տնային կենդանիներից՝ Երևանում առկա են նաև գյուղատնտեսական կենդանիներ, որոնք ենթակա են հաշվառման: Երևանի քաղաքապետարանը վարչական շրջանների միջոցով յուրաքանչյուր տարի ապահովում է գյուղատնտեսական կենդանիների հաշվառման իրականացումը: Համաձայն 2022թ. հունվարի 1-ի դրությամբ առկա տվյալների՝ Երևանում առկա է 3763 խոշոր եղջրավոր անասուն, 1121 խոզ, 7709 ոչխար, 63 այծ, 50 ձի, 2206 ճագար, 32590 թռչուն, 500 մորթատու գազան և 5302 մեղվաընտանիք: ՀՀ էկոնոմիկայի նախարարության «Գյուղատնտեսական ծառայությունների կենտրոն» ՊՈԱԿ-ն իրականացնում է Երևանի գյուղատնտեսական կենդանիների անասնաբուժական սպասարկումը:

 

 

 

  Երևանի քաղաքապետարանի աշխատակազմի

բնապահպանության վարչություն